Yakınsama–uyum çatışması
Doğada iki göz aynı noktaya hem yakınsar (döner) hem odaklanır. Göz merceğinin odaklanmasına uyum denir. Stereoskopik ekranda bu ikisi ayrılır: gözler algılanan noktaya yakınsar (vergence), ama odak (accommodation) ekranda kalmak zorundadır. Bu ayrılığa yakınsama–uyum çatışması (vergence–accommodation conflict) denir.
Diyoptri
Odak ve yakınsama uzaklıkları diyoptri ile karşılaştırılır: metre cinsinden uzaklığın tersi (1/m). Çatışmanın büyüklüğü:
burada: Zp gözlerin yöneldiği (algılanan) uzaklık, V gözün odaklandığı ekran uzaklığı; ikisi metre
Zp = V·e / (e − P) yerine konunca çatışma paralaksla doğru orantılı çıkar: |P| / (V · e) (V ve e metre). Ekran düzleminde sıfırdır; ekranın arkasında sonsuza giden noktada 1/V değerine ulaşır, ekranın önünde bir sınırı yoktur.
Gözün alan derinliği
Göz, odaklandığı uzaklığın çevresinde küçük bir aralığı da net görür. Bu aralık yaklaşık ±0,2 diyoptri olarak alınır (Devernay ve Beardsley); Lambooij ve diğerleri ±1/3 diyoptri değerini anar. Odak ekrandayken yakınsamanın çatışmasız kalabileceği uzaklıklar:
burada: t gözün alan derinliği (diyoptri), V izleme uzaklığı (metre)
| Ekran | İzleme uzaklığı | ±0,2 D ile aralık |
|---|---|---|
| Sinema | 16 m | 3,8 m – ∞ |
| TV | 2,5 m | 1,7 – 5,0 m |
| Tablet | 0,4 m | 0,37 – 0,43 m |
Paralaks cinsinden bu sınır P = ± e · t · V olur (V metre). Ekran büyüklüğünden bağımsızdır, izleme uzaklığıyla büyür. Bu yüzden uzaktan izlenen büyük perdede derinlik için geniş, yakından izlenen küçük ekranda dar bir alan vardır.
Neden önemli
Uzun süren büyük çatışmalar görsel yorgunluk ve rahatsızlıkla ilişkilendirilir (Lambooij ve diğerleri 2009; Shibata ve diğerleri 2011). Stereoskopik içerikte yorgunluğun başlıca nedenlerinden biri kabul edilir (Terzić ve Hansard 2016).
- Ana obje ekran düzlemine yakın: izleyicinin en uzun baktığı yerde çatışma en azdır. Bkz. Sıfır paralaks düzlemi.
- Kesme geçişleri: ardışık planlarda ana objenin derinliği yakın tutulursa gözler her kesmede yeniden yakınsamak zorunda kalmaz.